หน่วยการเรียนรู้ที่1-อาณาจักรของสิ่งมีชีวิต

อาณาจักรมอเนอรา (Kingdom Monera)

ที่มา : https://www.thoughtco.com/prokaryotes-meaning-373369

ลักษณะรูปร่างและการดำรงชีวิตของแบคทีเรียและสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน

- เป็นสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวที่มีโครงสร้างเซลล์แบบโพรคาริโอต (prokaryotic cell)

- ไม่มีออร์แกเนลล์ชนิดมีเยื่อหุ้ม โดยมีเฉพาะออร์แกเนลล์ที่ไม่มีเยื่อหุ้ม คือ ไรโบโซม ชนิด 70s

- ผนังเซลล์เป็นสารประกอบด้วยพวกเพปทิโดไกลแคน (peptidoglycan)

- ภายในเซลล์ไม่มีเยื่อหุ้มสารพันธุกรรม และสารพันธุกรรมเป็นสารพวกดีเอ็นเอที่มีลักษณะเป็นวงปิด (circular DNA) และไม่มีโปรตีนฮิสโตน

- มีรูปร่าง 3 แบบ คือ แบคทีเรียรูปทรงกลมค็อกคัส (coccus) แบคทีเรียทรงแท่งหรือบาซิลัส (bacillus) และแบคทีเรียทรงเกลียวหรือสไปริลลัม (spirilum)

ที่มา : bantum-healthy.blogspot.com/2014/09/bacteria-iii.html

- มีกระบวนการเมแทบอลิซึมในการดำรงชีวิตที่หลากหลาย ส่วนใหญ่จะเป็นพวกที่สร้างอาหารเองไม่ได้ (heterotroph) บางชนิดสร้างอาหารเองได้โดยใช้พลังงานแสง (photoautotroph) เช่น ไซยาโนแบคทีเรีย และบางชนิดสร้างอาหารเองได้โดยใช้พลังงานจากปฏิกิริยาเคมี (chemautotroph)

- เมื่ออยู่ในสภาวะแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม บางชนิดสร้างแคปซูล อยู่นอกผนังเซลล์ ทนต่อการทำลายของเซลล์เม็ดเลือดขาว และมักก่อโรครุนแรง บางชนิดสร้างเอนโดสปอร์ ซึ่งไม่จัดเป็นการสืบพันธุ์ เพราะไม่มีการเพิ่มจำนวนเซลล์ แต่เป็นกระบวนการเพื่อความอยู่รอด

- การติดสีแกรม (gram stain) ของแบคทีเรียมี 2 แบบ คือ

* แบคทีเรียแกรมบวก ย้อมติดสีม่วงอมน้ำเงินของคริสตัลไวโอเลต (crystal violet) ส่วนใหญ่พบในพวกค็อกคัส

* แบคทีเรียแกรมลบ ย้อมติดสีแดงของซาฟานิน (safanin) ส่วนใหญ่พบในพวกบาซิลัส

- โดยทั่วไปมีการสืบพันธุ์โดยการแบ่งเซลล์ แต่บางชนิดแลกเปลี่ยนสารพันธุกรรมได้ (conjugation)

ความหลากหลายของแบคทีเรีย

- อาร์เคียแบคทีเรีย (Archaeabacteria) : แบคทีเรียกลุ่มนี้มีผนังเซลล์ที่ไม่มีสารเพปทิโดไกลแคน พบในสภาพแวดล้อมที่ค่อนข้างรุนแรงแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ

1. กลุ่มยูริอาร์เคียโอตา (Eurvarchaeota) เป็นแบคทีเรียกลุ่มที่สามารถสร้างมีเทน (methanogen) อาศัยอยู่ในบริเวณที่มีความเค็มจัด (halophile) และกลุ่มที่อาศัยอยู่ในบริเวณที่มีความเป็นกรดและอุณหภูมิสูง (thermoacidophile)

2. กลุ่มครีนาร์เคียโอตา (Crenarchaeota) เป็นแบคทีเรียที่อาศัยอยู่ในบริเวณที่มีความเป็นกรดสูง

(acidophile) และอุณหภูมิสูง (thermophile)

- ยูแบคทีเรีย (Eubacteria) : แบคทีเรียที่สามารถพบได้ทั่วไปในสิ่งแวดล้อม

ยูแบคทีเรียสามารถแบ่งเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ได้ดังนี้

กลุ่มของยูแบคทีเรีย	ลักษณะและการดำรงชีวิต	รูปตัวอย่างสิ่งมีชีวิต
1. กลุ่มโพรที่โอแบคทีเรีย	• เป็นแบคทีเรียแกรมลบ • มีกระบวนการเมแทบอลิซึมที่หลากหลาย - บางกลุ่มสามารถสังเคราะห์ด้วยแสงได้ - บางกลุ่มดำรงชีวิตโดยใช้ไฮโดรเจนซัลไฟต์ และให้ซัลเฟอร์ในกระบวนการ สังเคราะห์ด้วยแสง เช่น เพอเพิลซัลเฟอร์แบคทีเรีย - บางกลุ่มมีบทบาทช่วยตรึงแก๊สไนโตรเจน เช่น ไรโซเบียมในปมรากพืชตระกูลถั่ว
2. กลุ่มคลาไมเดีย	• เป็นแบคทีเรียแกรมลบ • ดำรงชีวิตแบบปรสิตทำให้เกิดโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เช่น โรคโกโนเรียหรือหนองใน โรคเยื่อตาอักเสบ
3. กลุ่มสไปโรคีท	• เป็นแบคทีเรียแกรมลบ • รูปร่างทรงเกลียว • ดำรงชีวิตทั้งแบบอิสระและแบบปรสิต เป็นสาเหตุของโรคบางชนิด เช่น โรคฉี่หนู ซิฟิลิส
4. แบคทีเรียแกรมบวก	• ผนังเซลล์มีเพปติโดไกลแคนหนา ยกเว้น ไมโคพลาสมาที่จะไม่มีผนังเซลล์ • บางชนิดสามารถผลิตกรดแลกติกได้ เช่น Lactobacillus sp. • บางชนิดใช้ทำยาปฏิชีวนะ เช่น Streptococcus sp. • บางชนิดสามารถสร้างเอนโดสปอร์ ทำให้ ทนทานต่อสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม ได้ เช่น Bacillus sp.
5. ไซยาโนแบคทีเรีย	• เป็นแบคทีเรียแกรมลบ • บริเวณรอบนอกของผนังเซลล์มีพอลิแซ็กคาไรด์หุ้มอยู่ และมีรงควัตถุกระจายทั่วในไซโทพลาสซึม • สร้างอาหารเองได้ โดยกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง • สามารถตรึงไนโตรเจนในอากาศได้ เช่น แอนาบีนา (Anabena sp.) นอสตอก (nostoc sp.) ออสซิลลาทอเรีย (Oscillatoria sp.)

อาณาจักรโพรทิสตา (Kingdom Protista)

ลักษณะรูปร่างและการดำรงชีวิตของโพรโทซัว สาหร่าย และราเมือก